EU AI Act: de transparantieregels gelden nu, dit moet je geregeld hebben

Die ene AI-wet waar iedereen het over heeft, vraagt nu écht iets van je

Je hebt het waarschijnlijk al een keer voorbij zien komen: de EU AI Act, de Europese wet voor kunstmatige intelligentie. Lange tijd voelde dat als iets voor de grote techbedrijven en voor "later". Dat is op 2 augustus 2026 veranderd. Sinds die datum gelden de transparantieregels, en die raken vrijwel elke ondernemer die AI gebruikt in het contact met klanten. Ook jij dus, als je een chatbot op je site hebt staan of AI je nieuwsbrieven laat schrijven.

Het goede nieuws: voor het meeste MKB is dit geen juridisch moeras. De zwaarste verplichtingen (voor zogeheten "hoog-risico"-AI, denk aan AI in werving, kredietverlening of zorg) zijn in het Europese Digital Omnibus-akkoord juist uitgesteld naar eind 2027 en 2028. Wat sinds augustus geldt, is het lichtere, praktische deel: wees open over waar je AI inzet. In deze post lopen we langs wat dat concreet betekent en wat je moet regelen als het nog niet staat.

Wat er sinds 2 augustus is veranderd

Deze post verscheen oorspronkelijk toen de datum nog voor ons lag. Inmiddels is die gepasseerd, en dat verandert twee dingen.

Ten eerste is er nu daadwerkelijk handhaving. De Europese Commissie liet weten dat de handhaving op 2 augustus 2026 is gestart, en het Europese AI-bureau heeft sindsdien volledige boetebevoegdheid richting aanbieders van algemene AI-modellen. Voor de zwaarste overtredingen geldt een maximum van 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Dat zijn bedragen die op grote aanbieders zijn gericht, niet op de bakker met een chatbot, maar de regels zelf gelden wel voor iedereen die AI naar klanten toe inzet.

Ten tweede: in dit eerste jaar zal het toezicht naar verwachting vooral beginnen met vragen, waarschuwingen en verzoeken om informatie, gericht op flagrante gevallen. Niet op een ondernemer die zijn AI-register nog in een spreadsheet heeft staan. Dat is geen vrijbrief, maar wel geruststellend als je nu pas begint.

Wat betekent dat praktisch? Als je de checklist hieronder nog niet hebt gedaan, ben je te laat, maar niet in de problemen. Het punt is dat "ik doe het later" vanaf nu een ander gesprek is dan een half jaar geleden.

Wat de wet sinds augustus van je vraagt

De kern van de transparantieregels (artikel 50, voor wie het wil opzoeken) is verrassend simpel: mensen moeten weten dat ze met AI te maken hebben. Dat valt voor het MKB uiteen in twee dingen.

Ten eerste: als een klant praat met een AI-chatbot, moet diegene dat kunnen zien. Geen verstopte bot die zich voordoet als een medewerker, maar een duidelijke melding dat er een AI aan de andere kant zit.

Ten tweede: als je content door AI laat genereren (denk aan afbeeldingen, video's of in sommige gevallen teksten die als nieuws of informatie worden gepresenteerd), moet die als kunstmatig herkenbaar zijn. Voor de gemiddelde MKB'er die af en toe een blog of social post met AI opstelt is dit minder streng dan het klinkt, maar het is goed om te weten waar de grens ligt. De grote AI-aanbieders bouwen dit trouwens zelf al in: Claude zet nu bijvoorbeeld een onzichtbaar watermerk in elke tekst die het maakt, en wat dat concreet voor je betekent lees je hier.

Belangrijk: dit gaat over open zijn, niet over minder mogen. Je mag gewoon volop AI gebruiken. Je moet er alleen niet geheimzinnig over doen.

De praktische checklist voor jouw bedrijf

Vertaald naar de werkvloer komt het neer op vier dingen. De meeste daarvan kun je in een paar uur regelen.

1. Een AI-register. Een simpel overzicht van welke AI-tools je gebruikt en waarvoor. Denk aan je chatbot, ChatGPT of Claude voor teksten, een tool die offertes opstelt, een automatisering die e-mails sorteert. Een spreadsheet volstaat prima om te beginnen.
2. Een kort AI-beleid. Een intern document van één à twee pagina's: wat mag wel en niet met AI, welke gegevens stop je er níet in (klantdata, gevoelige informatie), en wie controleert de output voordat die de deur uitgaat.
3. Aantoonbare training. Je medewerkers moeten op hoofdlijnen snappen hoe ze veilig met AI omgaan. Dat hoeft geen dure cursus te zijn: een werksessie van een uur met een korte samenvatting op papier telt al mee.
4. Transparantie naar klanten. Een zichtbare melding bij je chatbot ("Je chat met een AI-assistent") en, waar relevant, een vermelding bij AI-gegenereerde content. Weinig tijd? Dit is het punt om als eerste op te pakken: we zetten in een korte doorloop op een rij wat je hiervoor precies moet doen.

Wie deze vier punten op orde heeft, zit voor het grootste deel goed. Het is meer een kwestie van vastleggen wat je al doet dan van je hele bedrijf omgooien. Gaan er klantgegevens door je AI-tools heen, doe er dan de gratis pre-scan van de Rijksoverheid bij: die vertelt je in een kwartier of daar ook een formele privacybeoordeling bij hoort.

"Maar ik heb helemaal geen chatbot"

Ook dan is dit het moment om even stil te staan. Veel MKB'ers gebruiken meer AI dan ze denken: de tekstgenerator in hun marketingtool, de slimme antwoorden in hun mailprogramma, de samenvattingen in hun CRM. Het AI-register dwingt je om dat eens op een rij te zetten, en dat levert vaak een verrassend inzicht op in waar je al automatiseert en waar nog kansen liggen.

Dat overzicht is bovendien de basis voor elke volgende stap. Wie wil nadenken over AI-agents voor het MKB of bredere automatisering voor ondernemers, heeft sowieso een kaart nodig van wat er nu draait. De AI Act geeft je een goede reden om die kaart eindelijk te tekenen.

Het is geen afvinklijst voor de la

Een valkuil die we vaak zien: bedrijven regelen de papierwinkel één keer en vergeten het daarna. Maar AI verandert snel: modellen worden elke paar weken vernieuwd, en de tools die je vandaag inzet zien er over een half jaar anders uit. Je AI-register en -beleid zijn dus geen eenmalig klusje, maar iets wat je een paar keer per jaar even bijwerkt.

Datzelfde geldt voor de techniek eronder. We hebben inmiddels een paar keer gezien hoe kwetsbaar het is om aan één AI-leverancier vast te zitten: een topmodel kan van de ene op de andere dag onbeschikbaar worden, en storingen bij de grote aanbieders komen voor. Open zijn over je AI-gebruik én weten welke tools je draait, maakt het ook makkelijker om snel te schakelen als er iets verandert. Compliance en goede techniek gaan hier hand in hand.

Wat het je oplevert (naast geen boete)

Het is verleidelijk om de AI Act puur als verplichting te zien. Maar transparantie over AI is ook gewoon goed voor je merk. Klanten worden steeds kritischer: een eerlijke melding "je praat met een AI, en een mens kijkt mee" wekt meer vertrouwen dan een bot die net doet alsof hij Karin van de klantenservice is.

En het interne werk (register, beleid, training) zorgt ervoor dat je grip houdt op iets wat anders ongemerkt overal in je bedrijf insluipt. Je weet wélke tools draaien, wíe ze gebruikt en wáár de risico's zitten. Dat is precies de basis waarop je daarna met vertrouwen verder kunt automatiseren.

Nog niets gedaan? Zo haal je het in een middag in

De deadline is gepasseerd, dus de vraag is niet meer "wanneer begin ik" maar "wat pak ik als eerste op". Deze volgorde werkt:

1. De melding bij je chatbot. Dit is het enige punt dat een klant direct kan zien en een toezichthouder direct kan controleren. Eén regel tekst, tien minuten werk. Doe dit vandaag.
2. Het AI-register. Loop je tools langs en zet ze in een spreadsheet. Reken op een uur, en je krijgt er een verrassend nuttig overzicht voor terug.
3. Het korte beleid. Eén à twee pagina's, geschreven in je eigen woorden. Een middag.
4. De teamsessie. Plan hem in, ook al is het over drie weken. Ingepland telt.

Het mooie is dat je geen jurist nodig hebt om die eerste stappen te zetten. Wie deze vier dingen doet, staat er binnen een week beter voor dan de meeste bedrijven om zich heen.

Benieuwd wat de EU AI Act precies voor jouw bedrijf betekent en hoe je het in een middag op orde krijgt? We kijken het graag samen met je door.