Software kopen, of het zelf laten bouwen met AI?

Je betaalt elk jaar voor software die je maar half gebruikt

Kijk eens naar je abonnementenlijst. Waarschijnlijk staat er een pakket tussen dat je ooit hebt aangeschaft voor één ding: offertes netjes opmaken, uren registreren, een koppeling tussen twee systemen. Je betaalt voor het hele pakket, gebruikt een klein deel, en je proces buigt zich al jaren naar wat die software toevallig kan.

Tot voor kort was dat de enige realistische keuze. Zelf iets laten bouwen betekende een ontwikkelaar inhuren, weken wachten en daarna zelf met het onderhoud blijven zitten. Een abonnement van tachtig euro per maand was simpelweg goedkoper. Dat rekensommetje is aan het schuiven, en dat is deze week goed zichtbaar geworden in de cijfers.

Wat de cijfers laten zien

In The State of AI 2026 van McKinsey (gepubliceerd 25 augustus 2026, op basis van 1.719 respondenten wereldwijd) zegt bijna een derde van de deelnemers, 32 procent, dat hun organisatie heeft besloten om een softwareproduct of een functie daarvan níét te kopen, omdat ze het intern konden bouwen met AI-codeeragents. In de technologiesector loopt dat op tot 41 procent, bij zorgverzekeraars en zorgaanbieders tot 39 procent, en in de zakelijke dienstverlening tot 38 procent.

Twee kanttekeningen zijn hier belangrijk, want dit cijfer wordt makkelijk te groot gemaakt. Het gaat om organisaties wereldwijd, met een zwaartepunt bij grotere bedrijven, niet om het Nederlandse MKB. En het zegt dat ze hebben besloten iets niet te kopen, niet dat het gebouwde daarna ook beter werkte. Wat het cijfer wel laat zien: de vraag "moeten we dit eigenlijk nog kopen?" wordt nu serieus gesteld op plekken waar hij vijf jaar geleden niet eens op tafel kwam.

Waarom dit nu pas kan

De reden is niet dat software goedkoper is geworden, maar dat bouwen dat is. Drie dingen tegelijk:

• Codeeragents schrijven het meeste routinewerk zelf. Een koppeling, een formulier, een rapportje: dat is werk waar een ontwikkelaar vroeger dagen mee bezig was en waar nu uren overblijven.
• No-code platforms hebben de rest opgepakt. Voor veel processen heb je geen code meer nodig. In wat is n8n leggen we uit hoe zo'n workflow eruitziet: je klikt de stappen aan elkaar en laat AI het lastige stuk ertussen doen.
• Koppelingen zijn standaard geworden. Je boekhouding, je CRM en je mailbox hebben tegenwoordig gewoon een aansluiting waar een automatisering op kan.

Voor een MKB-bedrijf betekent dat vooral iets anders dan "bouw voortaan alles zelf". Het betekent dat het gat tussen "dit pakket past niet echt bij ons" en "dan maar iets op maat" veel kleiner is geworden.

Wanneer kopen gewoon beter is

Laten we eerlijk beginnen bij de kant waar de meeste bedrijven moeten blijven staan. Kopen is bijna altijd de betere keuze als:

1. Het geen onderscheidend werk is. Boekhouding, salarisadministratie, e-mail. Daar wint niemand een klant mee, en er is een pakket dat het beter doet dan jij ooit zelf gaat bouwen.
2. Er wetgeving of certificering aan hangt. Loonaangifte, medische dossiers, betalingsverkeer. Laat dat bij een partij die de aansprakelijkheid draagt en de regels bijhoudt.
3. Niemand bij jou het beheert. Software die je zelf laat bouwen heeft een eigenaar nodig. Is die er niet, dan koop je een pakket met support en klaar.
4. Het pakket voor negentig procent past. Die laatste tien procent is zelden een half jaar frustratie waard.

Wanneer zelf laten bouwen loont

De andere kant is smaller, maar wel de plek waar het echt geld oplevert. Zelf laten bouwen wordt interessant als het gaat om:

• Een proces dat typisch van jou is. De manier waarop jij offertes opbouwt, projecten plant of klanten opvolgt. Dat is precies het stuk waar standaardsoftware je dwingt tot een omweg.
• De lijm tussen twee pakketten. Je hebt de systemen al, ze praten alleen niet met elkaar. Een koppeling is meestal veel kleiner en goedkoper dan een derde abonnement dat "alles kan".
• Iets waar je nu een medewerker handmatig voor inzet. Overtypen, doorsturen, controleren en samenvatten. Dat werk is vaak in dagen te automatiseren en gaat daarna vanzelf door.
• Een pakket dat je vooral gebruikt voor één functie. Als je een abonnement betaalt voor iets waar je maar een tiende van aanraakt, is die ene functie vaak los te bouwen voor een fractie van de jaarlijkse kosten.

De vraag die je eerst moet stellen

Voordat je gaat rekenen, is er een nuttiger vraag dan "kopen of bouwen": "Wat gebeurt er als dit over twee jaar niet meer werkt?"

Bij een gekocht pakket is dat antwoord meestal geruststellend. Er is een leverancier, er is support, en de kans dat het morgen verdwijnt is klein. Bij iets dat je zelf hebt laten bouwen ligt dat bij jou. Dat hoeft geen bezwaar te zijn, maar het moet een bewuste keuze zijn: iemand moet er eigenaar van zijn, er moet documentatie liggen, en er moet een moment in het jaar staan waarop iemand kijkt of het nog klopt.

Dat is trouwens ook de reden dat dit vraagstuk niet hetzelfde is als kiezen tussen een kant-en-klare AI-agent en zelf iets bouwen. Die afweging behandelen we apart in kant-en-klare AI-agent of zelf bouwen. Hier gaat het een stap eerder: over de abonnementen die je al hebt.

Zo pak je het praktisch aan

Je hoeft hier geen strategie voor te bedenken. Eén middag is genoeg voor de eerste ronde:

1. Zet je software-abonnementen op een rij met wat je er per jaar voor betaalt.
2. Zet erachter waar je het echt voor gebruikt. Niet wat het pakket kan, maar wat jullie er wekelijks mee doen.
3. Kruis de regels aan waar dat antwoord één zin is. Dat zijn de kandidaten.
4. Reken bij die kandidaten de jaarlijkse kosten af tegen wat het kost om dat ene stuk te laten bouwen, inclusief onderhoud. Niet alleen de bouwkosten, want daar gaat de vergelijking meestal mank.

Komt daar niets uit, dan heb je een goedkope bevestiging dat je abonnementen kloppen. Dat is ook winst. Komen er twee regels uit, dan heb je waarschijnlijk een besparing gevonden die elk jaar terugkomt.

De valkuil van dit soort cijfers is dat ze uitnodigen tot een grote schoonmaak. Doe dat niet. Pak één abonnement waar je twijfelt, bouw het stuk dat je echt gebruikt na als losse automatisering, en laat het een maand naast het bestaande pakket draaien. Werkt het, dan zeg je het abonnement op met bewijs in de hand. Werkt het niet, dan heb je een maand geleerd en niets opgezegd.

Benieuwd welke van jouw abonnementen hiervoor in aanmerking komt? We kijken het graag samen met je door.