Zo weet je binnen tien minuten of je een gratis AI-model mag gebruiken

Gratis te downloaden is iets anders dan vrij te gebruiken

Je leest dat er een nieuw AI-model uit is dat je zelf kunt downloaden. Gratis, op je eigen hardware, zonder maandrekening. Dat klinkt als het einde van je afhankelijkheid van een aanbieder. En vaak is het dat ook.

Alleen zit er onder vrijwel elk van die modellen een licentie van een paar pagina's die bepaalt wat je er wel en niet mee mag. Soms is dat een standaardtekst die alles toestaat. Soms staan er voorwaarden in die pas gaan knellen als je het model in iets zet waar klanten voor betalen. Het verschil zie je niet aan de downloadknop.

Wat Meta deze week uitbracht

Op 15 oktober zette Meta een model online dat Muse Spark Open heet. Het heeft 816 miljard parameters, waarvan er per vraag ongeveer 42 miljard meedoen. Het kan tekst, beeld, video en geluid als invoer aan. Meta noemt het het sterkste Amerikaanse model dat je zelf kunt draaien.

Het bijzondere zit in de hardware. Volgens Meta loopt het op twee tot vier aan elkaar gekoppelde Mac Studios. Dat is geen rekencentrum, dat is een bureau. De bestanden staan op Hugging Face, Google Cloud, Amazon en Microsoft, dus downloaden kan iedereen. Dat die drempel wegvalt, is een lijn die we eerder zagen bij een groot AI-model op je eigen pc.

De drie voorwaarden in de licentie

De bestanden vallen onder iets dat Meta de Muse Model License noemt. Die staat veel toe: gebruiken, aanpassen, fijnslijpen op je eigen data en doorgeven. Er staan drie voorwaarden tegenover.

1. Naamsvermelding. Gebruik je het model in een product of dienst, dan moet "Built with Muse Spark Open" zichtbaar zijn. Dat mag in de interface staan, in de documentatie, op een website of in een instellingenmenu.
2. Een omzetgrens. Ga je het model zelf als dienst aanbieden en haal je in twaalf maanden meer dan 20 miljoen dollar omzet, dan moet je Meta informeren en een aparte overeenkomst sluiten voordat je begint.
3. Verboden toepassingen. Militair gebruik en kritieke infrastructuur zijn uitgesloten.

Waarom dit voor de meeste MKB-bedrijven meevalt

Lees je die drie punten als ondernemer met tien of vijftig mensen, dan valt het mee. Het model intern gebruiken is vrij. Het in je eigen software inbouwen is vrij. De omzetgrens gaat over het doorverkopen van het model als dienst, dus over bedrijven die rekenkracht verhuren. Voor het Nederlandse MKB is 20 miljoen dollar geen realistische grens.

Wat overblijft, is die ene regel naamsvermelding. Die kost je vijf minuten in je documentatie of een regel in je instellingenscherm.

Waar het wel gaat knellen

Er is één situatie waarin je even moet nadenken. Verkoop je een tool onder je eigen naam aan klanten en wil je nergens laten zien welk model eronder zit, dan botst dat met de naamsvermelding. Je mag het model gebruiken, mits die regel ergens staat.

En er is een breder punt. De licentie van Meta lijkt op die van het Chinese Kimi K3, terwijl Alibaba met Qwen en Zhipu met GLM hun modellen meestal onder Apache 2.0 of MIT uitbrengen. Die laatste twee kennen geen omzetgrens en geen vermeldingsplicht. "Open" is dus geen keurmerk met één betekenis. Twee modellen die beide open heten, kunnen heel verschillende verplichtingen meebrengen. Wie met een eigen server werkt, kent dat al van de keuze om AI op je eigen server te zetten.

Hoe je zo'n licentie in tien minuten checkt

Je hoeft hier geen jurist voor te bellen. Dit is de ronde die wij doen voordat we een vrij te downloaden model in een klantopstelling zetten.

• Zoek op de modelpagina het licentiebestand. Op Hugging Face heet dat LICENSE of staat het onderaan de modelkaart.
• Zoek in die tekst op drie woorden: omzet, vermelding en verboden. In Engelse licenties zijn dat revenue, attribution en prohibited.
• Beantwoord drie vragen op papier. Mag ik dit intern gebruiken? Mag ik het in een product aan klanten aanbieden? Moet ik ergens iets vermelden?
• Leg het antwoord vast bij de automatisering zelf, met de datum en de versie van de licentie erbij. Licenties worden namelijk aangepast bij een volgende modelversie.

Dat laatste punt wordt vaak vergeten. Je controleert een licentie één keer bij het inrichten en daarna draait het jaren door, terwijl de voorwaarden bij een nieuwe versie kunnen zijn veranderd.

Het lezen zelf kun je laten voorbereiden. Een prompt die daar goed werkt: "Lees deze modellicentie en zet in drie punten wat ik wel en niet mag als ik dit model intern gebruik, en apart wat er verandert als ik het in een product aan klanten aanbied. Citeer de passage waar je het uit haalt." Dat citaat erbij vragen is belangrijk, want dan kun je het antwoord zelf nakijken.

Zet de licentie naast de rekening

De meeste bedrijven kiezen een model op twee dingen: is het goed genoeg en wat kost het. Daar hoort een derde vraag bij, namelijk wat je ermee mag. Die vraag is bij een vrij te downloaden model belangrijker dan bij een abonnement, want bij een abonnement heb je een contract met een leverancier die je kunt bellen. Bij een gedownload model ben je zelf degene die de voorwaarden naleeft.

Het goede nieuws: die ronde kost tien minuten en je doet hem één keer per model. Daarmee weet je of de besparing die je op papier ziet, ook echt een besparing is.

Hoe we dit bij NOVAITEC aanpakken

Als we een vrij te downloaden model voor een klant inzetten, leggen we drie dingen vast: welke licentie het is, wat die toestaat in deze specifieke opstelling en wanneer we hem opnieuw nakijken. Dat is dezelfde routine als bij het bijhouden van een automatisering. Het hoort dus in dezelfde lijst thuis.

Overweeg je een model op je eigen hardware te zetten en wil je weten wat de voorwaarden in jouw situatie betekenen? We kijken het graag samen met je door.