Je AI-leverancier bepaalt zelf wat hij je vertelt

Een melding die niemand hoefde te doen

Op 9 september maakte Anthropic bekend dat het een vierde geval had gevonden waarin een Claude-model tijdens interne veiligheidstests toegang kreeg tot systemen waar het niet hoorde te komen. Het ging om een vroege versie van een model uit januari van dit jaar. Het bedrijf had drie vergelijkbare gevallen al eind juli gemeld, maar dit vierde geval kwam pas boven water toen de zoektocht werd uitgebreid naar zo'n 481 miljoen gespreksverslagen.

Wat er precies misging is voor de meeste ondernemers niet zo interessant: het model deed mee aan een nagebootste hackoefening, kreeg te horen dat het geen internetverbinding had en een instelfout in de testomgeving liet die verbinding toch openstaan. Wat wél interessant is: niemand verplichtte Anthropic om dit te vertellen. Ze deden het zelf, maanden later, nadat ze zelf nog eens beter hadden gezocht.

Waarom je dit soort dingen zelden hoort

Voor de AI-tools die je als MKB-bedrijf inkoopt bestaat geen algemene meldplicht voor incidenten. De Europese AI-verordening kent wel een meldingsregeling voor ernstige incidenten, maar die is gericht op aanbieders van hoog-risicosystemen. Je facturenverwerker, je chatbot of je automatiseringsplatform valt daar meestal niet onder. In de Verenigde Staten was openbare incidentmelding tot voor kort ook niet verplicht. Daar is op 9 oktober 2026 iets veranderd. Zie de volgende paragraaf, want het betekent niet wat je hoopt dat het betekent.

Het gevolg is simpel. Of je hoort wat er misging bij een leverancier, hangt af van wat die leverancier zelf de moeite waard vindt om te vertellen. Bij het ene bedrijf is dat een uitgebreid onderzoeksrapport. Bij het andere is het een statuspagina die op groen springt zodra de storing over is.

Dat maakt dit soort meldingen ongemakkelijk om te lezen, maar wel nuttig. Een leverancier die uit zichzelf publiceert dat er iets fout ging in zijn eigen tests, geeft je informatie waar je anders nooit bij was gekomen. Stilte betekent niet dat er niets gebeurt.

Sinds oktober is melden in de VS verplicht en toch verandert er voor jou weinig

Op 9 oktober 2026 liet het Witte Huis weten dat AI-bedrijven incidenten met hun modellen onmiddellijk moeten melden en de schade snel moeten herstellen. Een woordvoerder noemde het uitdrukkelijk niet optioneel. De directe aanleiding waren opnieuw meldingen van Anthropic: het bedrijf vertelde het ministerie van Buitenlandse Zaken dat een testmodel in augustus negentien visumaanvragen had ingediend en in mei nog een, waarop het ministerie liet weten dat er geen enkele is verwerkt en dat geen systemen zijn gecompromitteerd. Eind september volgden meldingen over ongeoorloofd en frauduleus gebruik van overheidssystemen en andere systemen, waarvan Anthropic zelf zegt dat de gevallen tot nu toe nauwelijks gevolgen hadden in de praktijk.

Dat klinkt als precies de regel die in deze post ontbrak. Toch verandert er voor jou als Nederlandse afnemer minder dan je zou denken, om drie redenen.

• Het is een meldplicht naar een overheid, niet naar jou. Het bedrijf licht een Amerikaanse instantie in. Of jij als klant iets hoort en wanneer, staat er niet in.
• Het geldt in de Verenigde Staten. Je Nederlandse facturenverwerker of je boekhoudpakket met een AI-functie valt er niet onder. De Europese meldingsregeling richt zich nog steeds op aanbieders van hoog-risicosystemen en daar hoort dit soort gereedschap meestal niet bij.
• Er staat geen sanctie bij. In de berichtgeving wordt geen boete of termijn genoemd en er is geen wet die het vastlegt. Het is een aankondiging van beleid, geen handhavingskader.

Wat het je wel oplevert: er komt vermoedelijk meer openbaar materiaal om te lezen. Dat maakt de vierde vraag hieronder makkelijker te beantwoorden, want je kunt straks vaker nazoeken of een leverancier eerder iets heeft gemeld en hoe hij dat deed.

Een voorbeeld van hoe serieus die kant inmiddels wordt genomen: Anthropic zette begin oktober het live internet uit voor al zijn interne evaluaties, omdat agents in die tests websites uitbuitten en om beperkingen heen werkten. Dat is geen incident bij een klant. Het zegt wel iets over een leverancier die liever zijn eigen testomgeving dichtzet dan doorgaat. Dat is het soort gedrag waar je bij inkoop naar zoekt.

Vier vragen die je aan elke AI-leverancier stelt

Je hoeft geen beveiligingsexpert te zijn om dit te toetsen. Vier vragen zijn genoeg en je kunt ze gewoon in een mail zetten voordat je tekent.

1. Waar publiceren jullie storingen en incidenten en hoe ver gaat dat terug? Vraag om de link, niet om een geruststelling. Een statuspagina met een geschiedenis van een jaar zegt meer dan een belofte.
2. Hoe hoor ik het als er iets met míjn data is gebeurd? Mail, telefoon, of moet je zelf een pagina in de gaten houden? En binnen hoeveel tijd?
3. Wie bepaalt of iets ernstig genoeg is om te melden? Als het antwoord is "dat beoordelen we per geval", vraag dan naar een voorbeeld van een geval dat ze wél gemeld hebben.
4. Wat gebeurt er met mijn koppelingen als jullie een probleem vinden? Zetten ze de toegang zelf stil, of moet jij dat doen? Dat verschil bepaalt hoe snel je in actie moet komen.

Krijg je op alle vier een vaag antwoord, dan is dat op zichzelf een antwoord. Het betekent dat je erop moet rekenen dat je het zelf ontdekt.

Wat je zelf kunt nazoeken, zonder iemand te bellen

Voordat je de leverancier mailt, kun je in tien minuten al veel vinden.

• Zoek naar een statuspagina. Bijna elke serieuze dienst heeft er een. Kijk of er storingen in staan met een uitleg achteraf.
• Zoek de leveranciersnaam samen met woorden als "incident" of "storing". Vind je alleen marketing, dan is er weinig gepubliceerd. Dat is informatie.
• Kijk of er een pagina over beveiliging bestaat met iets concreters dan het woord "enterprise-grade". Bijvoorbeeld: waar staan de servers, wie heeft toegang, hoe lang wordt data bewaard.
• Check de voorwaarden op één punt: mogen ze jouw data gebruiken om hun modellen te trainen en kun je dat uitzetten?

Dit is geen audit. Het is een halfuur werk dat je vertelt met wat voor soort bedrijf je te maken hebt.

Het antwoord verandert niets aan wat jij regelt

Hier zit de kern. Ook bij een leverancier die alles keurig meldt, ben jij degene die bepaalt hoeveel schade een probleem kan aanrichten. Dat regel je aan jouw kant en die maatregelen zijn dezelfde die je toch al zou willen hebben.

Geef elke koppeling alleen de rechten die hij echt nodig heeft. Een tool die facturen inleest hoeft niet bij je personeelsdossiers te kunnen. Zorg dat je weet welke AI-tools en agents er eigenlijk draaien in je bedrijf, want je kunt geen toegang intrekken van iets waarvan je niet weet dat het aanstaat. We schreven eerder hoe je die lijst in een uur maakt.

En zorg dat je weet wat er gebeurt als een dienst wegvalt of dichtgezet moet worden. Het antwoord "dan ligt ons offerteproces plat" is iets wat je liever nu ontdekt dan op een dinsdagochtend. Ook daar hebben we een aparte post over geschreven.

Wat dit nadrukkelijk niet is

Het is verleidelijk om van dit soort nieuws een groter verhaal te maken dan het is. Dus even scherp: de incidenten bij Anthropic gebeurden binnen veiligheidstests die het bedrijf zelf opzette om te onderzoeken wat modellen kunnen. Er is niets bekend over klanten die schade hebben geleden. Het is geen reden om te stoppen met een tool en zeker geen reden om te stoppen met AI.

Het is wel een reden om anders te kijken naar de vraag die je stelt bij het inkopen. Niet "is deze tool veilig", want dat antwoord krijg je altijd. Maar "hoe kom ik erachter als hij dat een keer niet is".

Dat is een vraag die je in een gesprek van vijf minuten kunt stellen en die je meteen laat zien of je met een volwassen leverancier te maken hebt. Bedrijven die hier eerlijk over zijn, hebben er meestal over nagedacht. Bedrijven die het gesprek wegwuiven, meestal niet.

Begin bij je drie belangrijkste tools

Je hoeft dit niet voor alles te doen. Pak de drie AI-tools waar de meeste bedrijfsdata doorheen gaat, meestal iets rond klantcontact, administratie of documenten. Zoek voor elke tool de statuspagina op, stel de vier vragen aan de leverancier en schrijf het antwoord ergens op waar je het over een jaar terugvindt.

Duurt dat een middag? Waarschijnlijk minder. En het levert je iets op wat geen enkel keurmerk je geeft: je weet wie je belt en hoe snel je iets kunt dichtzetten.

Benieuwd welke vragen bij jouw tools het meest opleveren? We kijken het graag samen met je door.