Mag je AI de website of tool van een ander laten namaken?

"Bouw dit na" is een verleidelijke opdracht

Je ziet bij een concurrent een handige offertetool, een strakke website of een slim klantportaal. Met een AI-programmeerhulp heb je in een middag iets vergelijkbaars staan. Je plakt de link erin, typt "maak precies zoiets voor ons" en kijkt wat eruit komt.

Dat werkt technisch verrassend goed. Juridisch is het een stuk minder vanzelfsprekend. En sinds kort zegt een van de grote AI-programmeerhulpen er zelf ook iets van.

Wat Anthropic eind oktober veranderde

Anthropic heeft Claude Code, zijn programmeerhulp, een nieuwe regel meegegeven: bouw geen namaak van een specifiek bestaand spel, ook niet als de gebruiker het een andere naam geeft of het "origineel" noemt. Addy Osmani van Anthropic bevestigde dat op 30 oktober. Volgens hem gaat het om twee zinnen in de instructies van het model, bedoeld om het weg te sturen van inbreuk op het werk van een ander. Dat valt al langer onder het gebruiksbeleid van Anthropic.

Wat wel mag, staat er ook bij: originele spellen, spellen in een bestaand genre en spellen op basis van je eigen ontwerp en materiaal. Aanleiding was een stroom aan nagebouwde spellen op de spelwinkel Steam.

De regel gaat over games. Toch is hij interessant voor elke ondernemer die met AI bouwt, om twee redenen. Hij laat zien waar een AI-leverancier de grens trekt. En ontwikkelaars melden dat de hulp nu soms ook nette opdrachten weigert, zoals het uitzoeken hoe hun eigen software werkt. Je kunt dus tegen een weigering aanlopen terwijl je niets verkeerds doet.

Wat je wel en niet mag namaken

De Nederlandse regels zijn in de kern simpel. Een idee is vrij. De uitwerking van dat idee is beschermd.

Wat iedereen mag gebruiken:

• het idee achter een product (een offertetool, een klantportaal, een boekingssysteem);
• de functies die het heeft, zoals een prijs berekenen of een afspraak inplannen;
• een gangbare indeling, zoals een menu bovenin en een contactknop rechtsboven;
• een stijl of genre.

Wat van een ander blijft:

• teksten, foto's, illustraties en video's;
• het specifieke ontwerp van een website of app, als dat eigen keuzes van de maker laat zien;
• de broncode;
• de naam en het logo, die vaak ook als merk zijn vastgelegd.

Daarnaast is er nog een vangnet in de wet: nabootsen kan onrechtmatig zijn als klanten jouw product voor dat van de ander kunnen houden. Lijkt jouw tool of site zo sterk op die van een concurrent dat iemand denkt dat het hetzelfde bedrijf is, dan zit je fout. Dat geldt ook als geen enkel onderdeel letterlijk is overgenomen.

Waar het in de praktijk misgaat

We zien bij klanten zelden kwade wil. Het gaat mis omdat AI het kopieerwerk zo makkelijk maakt. Vier patronen komen steeds terug:

1. De website van de concurrent als sjabloon. Je geeft de link en vraagt om dezelfde opbouw. De AI neemt dan vaak ook de teksten en de vormgeving bijna letterlijk over.
2. Teksten laten herschrijven. "Herschrijf deze pagina zodat het niet opvalt" levert een tekst op die nog steeds op het origineel leunt.
3. Afbeeldingen nadoen. Een foto of illustratie laten namaken in dezelfde stijl en compositie is geen eigen beeld.
4. Een tool klonen. "Bouw de offertetool van bedrijf X na" levert al snel dezelfde schermen en dezelfde volgorde op.

Je bent zelf verantwoordelijk voor wat je online zet. Een AI-leverancier, een freelancer of een bureau die het voor je bouwt, haalt die verantwoordelijkheid niet weg. Daarom loont het om net als bij AI-teksten die je publiceert vooraf vast te leggen wie het resultaat nakijkt.

Zo geef je een opdracht die wel klopt

Het verschil zit in hoe je de opdracht formuleert. Beschrijf wat het moet doen en lever je eigen materiaal aan. Wijs geen voorbeeld aan dat de AI moet kopiëren.

De opdracht "maak de offertetool van bedrijf X na" wordt dan bijvoorbeeld:

• "Bouw een offertetool waarin een klant een dienst kiest, het aantal uren invult en direct een prijs ziet. Gebruik onze kleuren en ons logo uit de bijlage."
• "Maak drie verschillende ontwerpen voor onze homepage. Het moeten eigen ontwerpen zijn, geen kopie van een bestaande site."
• "Schrijf een nieuwe tekst over onze dienst op basis van deze aantekeningen. Gebruik geen zinnen van andere websites."

Wil je toch laten zien wat je mooi vindt aan een site, benoem dan wat je bedoelt: rustig, veel witruimte, grote foto's, weinig tekst. Dat geeft de AI genoeg richting zonder dat hij gaat overtekenen.

Als de AI weigert terwijl je opdracht in orde is

Omdat de nieuwe regels breed zijn, kan je hulp ook iets weigeren wat gewoon mag. Bijvoorbeeld uitzoeken hoe je eigen oude software werkt, of een nieuwe versie bouwen van je eigen website. Drie dingen helpen:

1. Geef context. Zeg dat het om je eigen product, je eigen code of je eigen ontwerp gaat en voeg het materiaal toe.
2. Beschrijf functies. Vraag om de onderdelen die je nodig hebt, zoals een prijsberekening of een inlogscherm.
3. Begin een nieuw gesprek met een heldere opdracht als het vastloopt. Een eerder misverstand kleurt anders de rest van het gesprek.

Probeer een weigering niet te omzeilen met trucjes. Gaat het om andermans werk, dan is de weigering juist een nuttig signaal. Twijfel je over een concreet geval, leg het dan voor aan een jurist. Je wilt dat weten voordat de site live staat.

Leg het vast in je afspraken

Laat je een bureau of freelancer met AI bouwen, maak dan in de opdracht duidelijk dat alles origineel moet zijn of met rechten is ingekocht. Spreek af wie aansprakelijk is als dat niet zo blijkt. Werken je medewerkers zelf met AI-tools, dan hoort dit punt in de afspraken over AI-gebruik op het werk, net als een zakelijk account en heldere regels.

AI maakt bouwen goedkoper. Het verschil tussen inspiratie en namaak blijft precies waar het was.

Benieuwd wat dit voor jouw bedrijf betekent? We kijken het graag samen met je door.